นางสาวศิริวรรณ อธิคมกุลชัย อาจารย์สาขาวิชาเภสัชเคมีและเภสัชเวท คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนคินทรวิโรฒ (มศว)เจ้าของงานวิจัยเรื่อง “พรอพอลิส : ของขวัญจากธรรมชาติ” เปิดเผยเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายนว่า ขณะนี้มีการศึกษาพรอพอลิส (Propolis) หรือที่รู้จักกันในชื่อของกาวผึ้งมากขึ้น พรอพอลิสเป็นผลิตภัณฑ์ธรรมชาติจากผึ้ง โดยผึ้งจะเก็บยางเหนียวจากส่วนต่างๆ ของพืช โดยพืชหรือต้นไม้ต้นนั้นมีแผลหรือมีร่องรอยการบาก การตัด ผึ้งจะเก็บสะสมสารหลั่งจากส่วนที่เป็นบาดแผลของพืช ซึ่งได้แก่ส่วนที่เป็นแปลือกไม้ หรือใบอ่อน โดยสารที่ได้จากพืชนั้นอาจะเป็นเรซิน กัม หรือสารอื่นๆ หลังจากที่ผึ้งนำส่วนที่ได้จากพืชมาแล้ว มันก็นำมาผสมกับเอนไซม์ในน้ำลาย โดยอาจจะมีไขผึ้งและส่วนประกอบอื่นๆ ปนเข้ามาบ้างเล็กน้อย จะเห็นว่าพรอพอลิสประกอบด้วย 3 ส่วนคือ เรซินของพืช สารหลั่งจากผึ้ง และส่วนประกอบอื่นๆระหว่างกระบวนการผลิตพรอพอลิส

พรอพอลิสเป็นผลิตภัณฑ์ที่ไม่ใช่นำผึ้ง (royal jelly) เกสรผึ้ง (bee Pollen) น้ำผึ้ง (honey) หรือ ไขผึ้ง (beewax) ผึ้งใช้พรอพอลิสอุดรูรั่วที่รัง และป้องกันไม่ให้ศัตรูหรือเชื้อโรคเข้ามารุกรานในรังได้ ในปัจจุบันมีการนำพรอพอลิสมาใช้เป็นสมุนไพร และในบางประเทศทำเป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร สามารถใช้สมานแผล และรักษาโรคผิวหนังต่างๆ ได้แก่สิว เริม และโรคสะเก็ดเงิน นอกจากนี้ยังมีฤทธิ์เป็นยาชา ยารักษาโรคเหงือกอักเสบ ในอุตสาหกรรมเครื่องสำอางยังใช้พรอพอลิสผสมในผลิตภัณฑ์รักษาสิว สบู่ ยาสีฟัน น้ำยาบ้วนปาก หรือยาสระผม

ดร.ศิริวรรณ กล่าวอีกว่าจากประโยชน์ของพรอพอลิสที่มีมากมาย ทำให้ตนได้ศึกษาพรอพอลิสในทางเภสัชวิทยา พบว่าองค์ประกอบในพรอพอลิสนั้นมีฤทธิ์ต้านจุลชีพ ฤทธิ์ต้านเนื้องอก ฤทธิ์ออกซิเดชั่น ฤทธิ์การปกป้องตับ และฤทธิ์ต้านการอักเสบ โดยฤทธิ์ต้านจุลชีพนั้นพบว่าพรอพอลิสมีคุณสมบัติต้านเชื้อแบคทีเรีย รา โปรโตซัว และไวรัสได้ และสามารถยับยั้งเชื้อ Helicobacter pylori ซึ่งเป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดโรคแผลในกระเพาะอาหารได้ด้วย

พรอพอลิสในแต่ละภูมิภาค มีประสิทธิ์แตกต่างกัน แต่ในบางภูมิภาคมีความแตกต่างกันไม่มากพรอพอลิสจากประเทศสหรัฐอเมริกา อียิปต์ และจีนมีประสิทธิภาพไม่แตกต่างกันและสามารถช่วยยับยั้งเชื้อไวรัส HIV ที่เป็นสาเหตุของโรคเอดส์ได้ นอกจากนี้พรอพอลิสยังมีฤทธิ์ยับยั้งไวรัสที่เป็นสาเหตุของโรคเริม และไวรัสไข้หวัดใหญ่ ฤทธิ์ต้านเนื้องอกพบว่าพรอพอลิสยับยั้งเนื้องอก สามารถต้านมะเร็งต้านออกซิเดชั่นได้อีกด้วย

อย่างไรก็ตาม แม้พรอมาลิสจะมีประโยชน์มากมาย แต่ก็มีโอกาสปนเปื้อนสิ่งต่างๆ จากสิ่งแวดล้อมได้ในระหว่างการสะสมพรอพอลิสของผึ้ง โดยเฉพาะการปนเปื้อนด้วยโลหะหนัก ดังนั้นการนำพรอมาลิสมาใช้จึงต้องตรวจสอบการปนเปื้อนเช่นเดียวกับการตรวจสอบ สมุนไพรชนิดอื่นๆ ในประเทศไทยยังไม่มีการกำหนดมาตรฐานของพรอพอลิสไว้อย่างชัดเจน แต่ในเบื้องต้นใช้หลักากรเดียวกับการใช้สมุนไพรชนิดอื่นๆ ที่ระบุไว้ในเภสัชตำรับ เช่นเกณฑ์การปนเปื้อนของโลหะหรือการปนเปื้อนเชื้อจุลชีพ นอกจากนี้สิ่งที่อยากให้ระวังก็คือพรอพอลิสอาจทำให้เกิดอาการแพ้ได้ โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติแพ้ละอองเกสรหรือผลิตภัณฑ์ที่ได้จากผึ้ง

ขอขอบคุณข้อมูลจาก : มติชน